XXII Dzie\u0144 Papieski -16 pa\u017adziernika 2022 roku<\/p>\n\n\n\n
Blask Prawdy (Veritatis Splendor)<\/strong><\/p>\n\n\n\n XXII Dzie\u0144 Papieski -16 pa\u017adziernika 2022 roku<\/p>\n\n\n\n Interpretacja has\u0142a<\/strong><\/p>\n\n\n\n Veritatis splendor<\/em> (\u201eBlask prawdy\u201d)<\/strong> \u2013 to dziesi\u0105ta encyklika \u015bw. papie\u017ca Jana Paw\u0142a II o niekt\u00f3rych podstawowych problemach nauczania moralnego Ko\u015bcio\u0142a, og\u0142oszona 6.08.1993 r. Podstawowym celem encykliki sta\u0142o si\u0119 przypomnienie fundamentalnych prawd doktryny katolickiej z zakresu moralno\u015bci, odnosz\u0105cych si\u0119 do r\u00f3\u017cnych dziedzin ludzkiego \u017cycia, w kontek\u015bcie wsp\u00f3\u0142czesnych pr\u00f3b ich podwa\u017cania lub zniekszta\u0142cania.<\/p>\n\n\n\n Zasadniczym przes\u0142aniem tego dokumentu Magisterium Ko\u015bcio\u0142a jest wskazanie na wewn\u0119trzny, nierozerwalny zwi\u0105zek, istniej\u0105cy mi\u0119dzy wiar\u0105 i moralno\u015bci\u0105 oraz mi\u0119dzy wolno\u015bci\u0105 i prawd\u0105. Ojciec \u015awi\u0119ty zwraca uwag\u0119, by w czasach szerz\u0105cego si\u0119 sekularyzmu nie mo\u017cna oddziela\u0107 wiary od moralno\u015bci. Wiara powinna przenika\u0107 ca\u0142e \u017cycie cz\u0142owieka i by\u0107 miernikiem dla kultury. G\u0142oszenie nienaruszalno\u015bci prawa Bo\u017cego i postrzeganie swojego \u017cycia w blasku prawdy Jezusa Chrystusa, to wezwanie do budowania prawdziwie ludzkiego \u015bwiata, kt\u00f3ry wznosi\u0107 mo\u017cna jedynie na fundamencie wyra\u017anego odr\u00f3\u017cniania dobra od z\u0142a i stanowczym sprzeciwie wobec moralnego relatywizmu. Wi\u0119\u017a mi\u0119dzy prawd\u0105, wolno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka a prawem Bo\u017cym ma sw\u0105 \u017cyw\u0105 siedzib\u0119 w \u201esercu\u201d osoby, czyli w jej sumieniu (VS 54).<\/p>\n\n\n\n Zgubne zamkni\u0119cie si\u0119 na prawd\u0119 obiektywn\u0105 i absolutn\u0105<\/p>\n\n\n\n Obecny stan duchowy, kulturowy i ideowy wielu spo\u0142ecze\u0144stw Europy i szerzej pojmowanego Zachodu wywo\u0142any jest bezrefleksyjnym przyj\u0119ciem koncepcji \u201espo\u0142ecze\u0144stwa otwartego\u201d. Idea\u0142em, kt\u00f3ry chcieliby osi\u0105gn\u0105\u0107 jego zwolennicy, jest przyj\u0119cie postawy pozbawionej absolutnych roszcze\u0144 do jakiejkolwiek prawdy. G\u0142osi si\u0119, \u017ce wszystkie kultury i pogl\u0105dy s\u0105 sobie r\u00f3wne. Ka\u017cdy, kto utrzymuje, \u017ce zna prawd\u0119 i d\u0105\u017cy do niej, staje si\u0119 automatycznie wrogiem spo\u0142ecze\u0144stwa otwartego, w kt\u00f3rym panuje tolerancja. Tolerancja dla wszystkiego, z wyj\u0105tkiem posiadania swojego, cz\u0119sto niepokornego wobec panuj\u0105cego totalitaryzmu ideowego, \u015bwiatopogl\u0105du. Takie \u201eotwieranie\u201d spo\u0142ecze\u0144stwa prowadzi jednak prost\u0105 drog\u0105 do relatywizmu. W sytuacji, w kt\u00f3rej zanika umiej\u0119tno\u015b\u0107 rozr\u00f3\u017cniania dobra od z\u0142a, prawdy od k\u0142amstwa, nasza kultura i nasze umys\u0142y zamykaj\u0105 si\u0119 na sens oraz warto\u015b\u0107 prawdziwego cz\u0142owiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Kryzys prawdy \u2013 jak zauwa\u017ca s\u0142usznie \u015bw. Jan Pawe\u0142 II \u2013 znaczy naprz\u00f3d kryzys poj\u0119\u0107 (List do rodzin Gratissimam sane<\/em>, nr 13). Dzi\u015b narzucane s\u0105 nowe znaczenie poj\u0119\u0107, preferuje si\u0119 nowe nazewnictwo, wytwarza si\u0119 i lansuj\u0105 zbitki poj\u0119ciowe, kt\u00f3re zast\u0119puj\u0105 i wypieraj\u0105 tradycyjne okre\u015blenia r\u00f3\u017cnych rzeczy i sytuacji. W tradycyjnej kulturze za Arystotelesem uznawali\u015bmy dot\u0105d i uznajemy po dzi\u015b dzie\u0144 logik\u0119 dwuwarto\u015bciow\u0105 \u2013 istnieje prawda i fa\u0142sz. W tym wypadku natomiast prawd\u0105 jest odt\u0105d w\u0142a\u015bciwie wszystko, i w\u0142a\u015bciwie wszystko mo\u017ce by\u0107 uznawane za norm\u0119.<\/p>\n\n\n\n W dzisiejszym \u015bwiecie, gdzie coraz trudniej odr\u00f3\u017cni\u0107 nam prawd\u0119 od fa\u0142szu, zatarciu ulegaj\u0105 granice mi\u0119dzy faktem a opini\u0105, reklam\u0105 a zmy\u015blnym k\u0142amstwem, media zalewaj\u0105 fale tzw. fakt\u00f3w alternatywnych<\/em> (ang. fake news<\/em>). Konsekwencj\u0105 tej sytuacji jest nie tylko powszechnie wyst\u0119puj\u0105cy i odnotowany w badaniach zam\u0119t w kwestii prawid\u0142owego os\u0105du rzeczywisto\u015bci, ale tak\u017ce og\u00f3lny spadek zaufania do wszelkich publikowanych tre\u015bci.<\/p>\n\n\n\n \u201ePostprawda\u201d to eufemistyczne wyra\u017cenie, zast\u0119puj\u0105ce we wsp\u00f3\u0142czesnym sposobie wyra\u017cania si\u0119 poj\u0119cie k\u0142amstwa. Wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek ju\u017c nie \u201ek\u0142amie\u201d, lecz raczej \u201eprzesadza\u201d, \u201eb\u0142\u0119dnie si\u0119 wyra\u017ca\u201d, \u201ewyra\u017ca mylny os\u0105d\u201d, \u201eselektywnie ujawnia informacje\u201d, \u201ekontekstualizuje\u201d, czy wreszcie \u201eprzedstawia prawd\u0119 w korzystnym \u015bwietle\u201d.<\/p>\n\n\n\n Google, Youtube, Facebook, Twitter, Instagram, Tiktok, Pinterest, Allegro, Amazon, Linkedin, Netflix, Spotify \u2013 wszystkie te platformy bez algorytm\u00f3w, kt\u00f3re nimi steruj\u0105, nie mia\u0142yby prawa istnie\u0107, a przynajmniej ich efektywno\u015b\u0107 spad\u0142aby bardzo znacz\u0105co. Algorytm wyszukiwarki internetowej to nic innego, jak pewien zbi\u00f3r zasad post\u0119powania, kt\u00f3rymi kieruje si\u0119 ona w procesie wyboru stron internetowych wy\u015bwietlanych w wynikach wyszukiwania. Dzi\u0119ki algorytmom mo\u017cemy poczu\u0107 si\u0119, jakby ca\u0142y Internet wiedzia\u0142 czego dok\u0142adnie chcemy.<\/p>\n\n\n\n Konstruktorzy medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych, doszli do wniosku, \u017ce algorytm, kt\u00f3ry b\u0119dzie zarz\u0105dza\u0142 publikowanymi tre\u015bciami, niekt\u00f3re z nich promuj\u0105c, ale te\u017c niekt\u00f3re z nich ukrywaj\u0105c, czy wr\u0119cz blokuj\u0105c, b\u0119dzie najlepszym sposobem na zarz\u0105dzanie tre\u015bciami pojawiaj\u0105cymi si\u0119 w sieci. W tej sytuacji tw\u00f3rca w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych staje si\u0119 niewolnikiem okre\u015blonego algorytmu, poniewa\u017c panuj\u0105ce trendy, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 publikacji itp. staj\u0105 si\u0119 wa\u017cniejsze ni\u017c to, co sam tw\u00f3rca chcia\u0142by naprawd\u0119 przekaza\u0107 \u015bwiatu. Popada w zniewolenie pogoni za ilo\u015bci\u0105 lajk\u00f3w, komentarzy i subskrypcji. Mo\u017ce to doprowadzi\u0107 do stanu, w kt\u00f3rym w pogoni za p\u0142ytko pojmowan\u0105 popularno\u015bci\u0105, b\u0119dzie on przesuwa\u0142 coraz dalej granice moralno\u015bci, dobrego smaku czy swojej prywatno\u015bci, tylko po to, by zachowa\u0107 status osoby zauwa\u017calnej i istotnej dla spo\u0142eczno\u015bci internaut\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Zwi\u0105zek pomi\u0119dzy wolno\u015bci\u0105, prawd\u0105 i mi\u0142o\u015bci\u0105<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wnym przes\u0142aniem Veritatis splendor<\/em> jest przypomnienie znaczenia nauczania moralnego Ko\u015bcio\u0142a w sytuacji kultury, kt\u00f3ra gubi i relatywizuje warto\u015b\u0107 ludzkiego sumienia, wielkiego daru Boga dla cz\u0142owieka. Oddalaj\u0105c si\u0119 od Boga i poszukuj\u0105c z\u0142udnej wolno\u015bci poza sam\u0105 prawd\u0105, cz\u0142owiek gubi sens i w\u0142a\u015bciw\u0105 perspektyw\u0119 swojego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n \u2192 Prawda<\/strong>. Ka\u017cdy cz\u0142owiek jest bytem relacyjnym, to znaczy, \u017ce jest przeznaczony do \u017cycia we wsp\u00f3lnocie, a prawdziwe szcz\u0119\u015bcie osi\u0105ga przy drugim cz\u0142owieku, b\u0119d\u0105c przy nim. Najwy\u017cszym stopniem takiego bycia przy drugim cz\u0142owieku jest mi\u0142o\u015b\u0107, dlatego mi\u0142o\u015b\u0107 przynosi cz\u0142owiekowi najwy\u017csze szcz\u0119\u015bcie \u2013 jest po prostu spe\u0142nieniem naszego najg\u0142\u0119bszego pragnienia i powo\u0142ania. Bez odkrycia tej prawdy, cz\u0142owiek zawsze b\u0119dzie szuka\u0142 szcz\u0119\u015bcia gdzie indziej i zawsze b\u0119dzie niezadowolony i niespe\u0142niony. Prawda ta wyzwala nas od samych siebie i kieruje do spe\u0142nienia w mi\u0142o\u015bci innych os\u00f3b. Paradoks polega na tym, i\u017c osi\u0105gamy szcz\u0119\u015bcie dla siebie zapominaj\u0105c o sobie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2192 Mi\u0142o\u015b\u0107<\/strong>. Jest mo\u017cliwa tylko, gdy w prawdzie rozpoznamy j\u0105 jako dobro. Dobro bowiem mo\u017ce by\u0107 prawdziwe lub pozorne. Mi\u0142o\u015b\u0107 jest oddaniem siebie, a to jest mo\u017cliwe tylko jako dar ze swej wolno\u015bci. Mi\u0142o\u015b\u0107 jest ograniczeniem swej wolno\u015bci ze wzgl\u0119du na drug\u0105 osob\u0119. Ks. dr Norbert Podhorecki, Przemy\u015bl<\/p>\n\r\n
\u2192 Wolno\u015b\u0107<\/strong>. Cz\u0142owiek jest wolny, by otwiera\u0107 si\u0119 na innych ludzi, by tworzy\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119 z nimi. Wolno\u015b\u0107 skoncentrowana na sobie samej, naznaczona pi\u0119tnem indywidualizmu i egoizmu, prowadzi do ogo\u0142ocenia jej z pierwotnej tre\u015bci oraz przekre\u015blenia jej powo\u0142ania i godno\u015bci (EV 19). Ojciec \u015awi\u0119ty zwraca tu uwag\u0119 na jeszcze g\u0142\u0119bszy aspekt problemu: \u201ewolno\u015b\u0107 zapiera si\u0119 samej siebie, zmierza do autodestrukcji i do zniszczenia drugiego cz\u0142owieka, gdy przestaje uznawa\u0107 i respektowa\u0107 konstytutywn\u0105 wi\u0119\u017a, jaka \u0142\u0105czy j\u0105 z prawd\u0105. Ilekro\u0107 wolno\u015b\u0107, pragn\u0105c wyswobodzi\u0107 si\u0119 od wszelkiej tradycji i autorytetu, zamyka si\u0119 nawet na pierwotne najbardziej oczywiste pewniki prawdy obiektywnej i powszechnie uznawanej, stanowi\u0105cej podstaw\u0119 \u017cycia osobistego i spo\u0142ecznego, w\u00f3wczas cz\u0142owiek nie przyjmuje ju\u017c prawdy o dobru i z\u0142u jako jedynego i niepodwa\u017calnego punktu odniesienia dla swoich decyzji, ale kieruje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie swoj\u0105 subiektywn\u0105 i zmienn\u0105 opini\u0105 lub po prostu swym egoistycznym interesem i kaprysem\u201d (EV 19). Doskona\u0142o\u015bci\u0105 wolno\u015bci i dobra jest zatem mi\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n