Polski adwent by\u0142 mocno okre\u015blany nie tylko przez nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, ale tak\u017ce przez warunki naturalne, zw\u0142aszcza surowy klimat i polsk\u0105 kultur\u0119. Powiem wi\u0119cej, wszystkie te czynniki ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142y tak mocno, \u017ce stworzy\u0142y niezwyk\u0142\u0105 jako\u015b\u0107 religijn\u0105 i kulturow\u0105. Zimy dawniej by\u0142y bardzo surowe. Klimat, niezak\u0142\u00f3cany przez dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, by\u0142 zdecydowany, pory roku wyra\u017anie oddzielone. W grudniu panowa\u0142y zima, mr\u00f3z, \u015bnieg i ciemno\u015bci. Nie znano pr\u0105du elektrycznego, a d\u0142uga noc zimowa zapada\u0142a szybko, ludzie wi\u0119c musieli si\u0119 chroni\u0107, cz\u0119sto mieszkali w bardzo ubogich chatach wiejskich, gdzie by\u0142o ciep\u0142o od jednego obszernego pieca i jasno od \u015bwiecy czy innej lampy w jednej izbie. Inaczej wtedy czu\u0142o si\u0119 wsp\u00f3lnot\u0119 ludzk\u0105 i opiek\u0119 Bo\u017c\u0105. Ciemno\u015bci panuj\u0105ce w Adwencie dobrze korespondowa\u0142y z tymi, kt\u00f3re ogarn\u0119\u0142y ludzko\u015b\u0107 po grzechu Adama. Tym mocniej mo\u017cna by\u0142o wo\u0142a\u0107: Przyjd\u017a, Bo\u017ce!<\/p>\n\n\n\n
Aby przetrwa\u0107 zim\u0119, cz\u0142owiek musia\u0142 by\u0107 we wsp\u00f3lnocie. Polska by\u0142a przez d\u0142ugie wieki krajem rustykalnym, i ogromna cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci mieszka\u0142a na wsi. W listopadzie zako\u0144czono ostatnie prace polne. W grudniu przy najkr\u00f3tszym dniu w roku ca\u0142y czas krz\u0105tano si\u0119, pracuj\u0105c w zagrodzie. M\u0119\u017cczy\u017ani m\u0142\u00f3cili cepami zbo\u017ce, naprawiali sprz\u0119ty gospodarskie, kobiety prz\u0119d\u0142y, skuba\u0142y pierze, szy\u0142y, gotowa\u0142y, pilnowa\u0142y dzieci, piek\u0142y chleb, podk\u0142ada\u0142y do pieca, zajmowa\u0142y si\u0119 obrz\u0105dkiem. Jednak przy tylu obowi\u0105zkach ludzie czuli i demonstrowali, \u017ce jest to okres specjalny, sakralny, naznaczony my\u015bleniem o Bogu. Tak, my\u015bleniem o Bogu, bo w czasie \u017cniw czy innych letnich rob\u00f3t inaczej si\u0119 o Nim my\u015bla\u0142o ani\u017celi w Adwencie.<\/p>\n\n\n\n
Adwent by\u0142 czasem zakazanym, Ko\u015bci\u00f3\u0142 surowo nakazywa\u0142 w jednym z pi\u0119ciu przykaza\u0144 ko\u015bcielnych: W czasach zakazanych wesel i zabaw hucznych nie urz\u0105dza\u0107. A zatem milk\u0142y wszelkie muzyki, zabawy, weso\u0142o\u015b\u0107 nadmierna. Skupiano si\u0119 na pracy, modlitwie i po\u015bcie. Poszczono \u2013 mimo pojesiennej obfito\u015bci jedzenia \u2013 trzy dni w tygodniu: w \u015brod\u0119 (bo jest \u015aroda Popielcowa), w pi\u0105tek (na pami\u0105tk\u0119 \u015bmierci Jezusa) i w sobot\u0119 (na cze\u015b\u0107 Matki Bo\u017cej). Dla starszych os\u00f3b post oznacza\u0142 post \u015bcis\u0142y \u2013 w\u0142a\u015bnie taki, z kt\u00f3rym mamy dzi\u015b k\u0142opoty w Wielki Pi\u0105tek. Dos\u0142ownie wida\u0107 by\u0142o sakralny charakter tego czasu. Srogie a pobo\u017cne babcie przypomina\u0142y nieustannie dzieciom i innym domownikom o wa\u017cno\u015bci tego okresu. Babcie te\u017c budzi\u0142y dzieci i sz\u0142y z nimi rano na roraty. Ta poranna Msza \u015bwi\u0119ta by\u0142a niezwyk\u0142ym prze\u017cyciem dla wszystkich. Najpierw droga do ko\u015bcio\u0142a, zima, mr\u00f3z, ciemno\u015b\u0107, a je\u015bli by\u0142a pogoda to bardzo rozgwie\u017cd\u017cone niebo, a na nim Jutrzenka, najja\u015bniejsza, symbolizuj\u0105ca Maryj\u0119, zapowiadaj\u0105c\u0105 wsch\u00f3d \u015bwiat\u0142a Odwiecznego, S\u0142o\u0144ca \u2013 Jezusa. <\/em>I kolejno, same roraty; ko\u015bci\u00f3\u0142 pozostawa\u0142 w p\u00f3\u0142mroku, tu i \u00f3wdzie chybotliwe \u015bwiat\u0142o \u015bwiec, kap\u0142an przy o\u0142tarzu sprawuj\u0105cy Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Ofiar\u0119 po \u0142acinie. Nie zapomn\u0119 przedsoborowej liturgii i wo\u0142anie kap\u0142ana; rorate coeli! A po wyj\u015bciu z ko\u015bcio\u0142a robi\u0142 si\u0119 dzie\u0144. Potem wszyscy szli do domu, by\u0142 barszcz z ziemniakami i wszyscy si\u0119 rozchodzili do swoich obowi\u0105zk\u00f3w. Przez ca\u0142y Adwent a\u017c do Wigilii zachowywano wielk\u0105 powag\u0119, nie wolno by\u0142o wcze\u015bniej ubra\u0107 choinki czy przywiesi\u0107 u powa\u0142y \u015bwi\u0105tecznego paj\u0105ka. Nie wolno te\u017c by\u0142o wcze\u015bniej za\u015bpiewa\u0107 kol\u0119dy. Tym rado\u015bniej i mocniej zabrzmia\u0142y one na pasterce.<\/p>\n\n\n\n Kultura polska stworzy\u0142a pi\u0119kne poetycko, g\u0142\u0119bokie religijne i po prostu m\u0105dre pie\u015bni \u015bpiewane w tym czasie, nazywamy je pie\u015bniami adwentowymi. O ich wa\u017cno\u015bci \u015bwiadczy fakt, ze by\u0142y i nadal s\u0105 powszechnie znane mimo tak kr\u00f3tkiego w skali roku liturgicznego ich \u015bpiewu. Najwi\u0119cej pie\u015bni adwentowych podaje \u015apiewnik ko\u015bcielny ks. Jana Siedleckiego. Dziel\u0119 te pie\u015bni na trzy grupy, grupa pierwsza to pie\u015bni typu rorate. Wo\u0142amy w nich za prorokiem ze Starego Testamentu: Niebiosa, spu\u015b\u0107cie Zbawiciela!. Utwory te wyra\u017caj\u0105 i \u017carliwe czekanie, i ogromn\u0105 t\u0119sknot\u0119 za Tym, Kt\u00f3ry ma przyj\u015b\u0107 od Boga i odmieni\u0107 nasze bycie w czasie, czyli za Zbawicielem. Do tego kr\u0119gu zaliczam takie tekst, jak: Bo\u017ce wieczny, Bo\u017ce \u017cywy<\/em>; Hejna\u0142 wszyscy za\u015bpiewajmy<\/em>: Niebiosa ros\u0119 spu\u015b\u0107cie nam z g\u00f3ry<\/em>: Niebiosa ros\u0119 \u015blijcie<\/em>: Spu\u015b\u0107cie nam na ziemskie niwy<\/em>. Grupa druga to pie\u015bni ku czci \u201eadwentowej\u201d Maryi. Opiewaj\u0105 jej Zwiastowanie i najwa\u017cniejsz\u0105 zgod\u0119 cz\u0142owieka na plany Bo\u017ce, najwspanialsze w dziejach ludzko\u015bci fiat. Tu najbardziej znan\u0105 pie\u015bni\u0105 jest Archanio\u0142 Bo\u017cy Gabryjel<\/em>; i kolejno: Gwiazdo morza g\u0142\u0119bokiego<\/em>; Matko Odkupiciela<\/em>; Oto Panna pocznie i porodzi Syna<\/em>; Po upadku cz\u0142owieka grzesznego<\/em>; Zdrowa\u015b b\u0105d\u017a, Maryja.<\/em> Wreszcie \u2013 bardzo no\u015bny \u2013 kr\u0105g trzeci zawiera bardzo g\u0142\u0119bokie teologicznie pie\u015bni okre\u015blane przeze mnie jako typ Przyjd\u017a! Zwracamy si\u0119 w nich do Boga, jako \u015bpiewaj\u0105ca wsp\u00f3lnota modlitewna, aby nie zwleka\u0142 i szybko przyszed\u0142 na Ziemi\u0119. Na pierwszym miejscu musz\u0119 wymieni\u0107 \u2013 wed\u0142ug mnie \u2013 najpi\u0119kniejsze, najbardziej \u017carliwe w t\u0119sknocie, t\u0142umaczenia wielkich antyfon: M\u0105dro\u015bci, kt\u00f3ra z ust Bo\u017cych wyp\u0142ywasz- przyb\u0105d\u017a<\/em>; O Adonai! Wodzu Izraela \u2013 przyb\u0105d\u017a<\/em>; Korzeniu Jesse \u2013 przyb\u0105d\u017a<\/em>; Kuczu Dawid\u00f3w! Izraela Bo\u017ce \u2013 przyb\u0105d\u017a<\/em>; O Wschodzie ranny! \u015awiat\u0142o wiekuiste \u2013 przyb\u0105d\u017a<\/em>; Kr\u00f3lu narod\u00f3w! \u2013 przyb\u0105d\u017a<\/em>; Emmanuelu! Kr\u00f3lu! Prawodawco \u2013 przyb\u0105d\u017a. <\/em>Dalej mamy nowsze utwory: Przyjd\u017a, Panie Jezu<\/em>; Czekam na Ciebie<\/em>; Pragniemy Ciebie<\/em>. Warto nadmieni\u0107, \u017ce Franciszek Karpi\u0144ski, autor \u201ePie\u015bni nabo\u017cnych\u201d, najbardziej znanego dzie\u0142a polskiego O\u015bwiecenia (1792), u\u0142o\u017cy\u0142 cudown\u0105 pie\u015b\u0144 adwentow\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 grup\u0119 rorate z grup\u0105 Maryjn\u0105: jest to utw\u00f3r Grzechem Adama ludzie uwik\u0142ani. <\/em>Autorwykorzysta\u0142tumotyw ciemnej nocy po grzechu pierworodnym, wo\u0142anie Spu\u015b\u0107cie, niebiosa Zbawiciela, i motyw nadziei id\u0105cej od Zwiastowania.<\/p>\n\n\n\n Czeka\u0107<\/strong> na kogo\u015b, czeka\u0107 na co\u015b to powszechna ludzka rzecz, wszyscy ci\u0105gle przez ca\u0142e \u017cycie na co\u015b lub kogo\u015b czekamy. Czeka\u0107<\/strong>, wed\u0142ug s\u0142ownika j\u0119zyka polskiego i naszych semantycznych intuicji, znaczy \u2018spodziewa\u0107 si\u0119 kogo\u015b lub czego\u015b, przewidywa\u0107, \u017ce co\u015b nast\u0105pi, \u017ce kto\u015b przyjdzie\u2019. Czekanie na kogo\u015b lub na co\u015b zawsze jest zwi\u0105zane z poruszeniami woli, umys\u0142u, a zw\u0142aszcza serca. W czasie Adwentu to czekanie jest specjalne, wielkie, sakralne; czekamy na pami\u0105tk\u0119 Bo\u017cego Narodzenia, czekamy z rado\u015bci\u0105, gdy\u017c wiemy, \u017ce On przyjdzie. Czekamy z ut\u0119sknieniem, bo przyjdzie Pan Jezus i doprawdy nie mo\u017cemy si\u0119 Go doczeka\u0107. Wielkie czekanie i ogromn\u0105 t\u0119sknot\u0119 musimy zamieni\u0107 na wewn\u0119trzne skupienie, cisz\u0119, modlitw\u0119, drobne wyrzeczenia, dzie\u0142a mi\u0142osierdzia. Dzisiaj pr\u00f3buje si\u0119 nam odebra\u0107 \u015bwi\u0119ty czas Adwentu. Nie m\u00f3wi\u0119 ju\u017c o tej wielkiej opozycji ciemno\u015b\u0107 \u2013 \u015bwiat\u0142o, bo ona przesta\u0142a by\u0107 istotna dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka i nie niesie tylu znacze\u0144. M\u00f3wi\u0119 o zabiciu ciszy i sakralnego charakteru Adwentu w przestrzeni publicznej. Miejskie dyskoteki graj\u0105 prawie codziennie. Ta\u0144ce, hulanki, swawola. Internet, telewizja, setki program\u00f3w radiowych nieustannie karmi\u0105 nas rozproszeniem. Ulice naszych miast ju\u017c od po\u0142owy listopada maj\u0105 \u015bwi\u0105teczny wystr\u00f3j, kt\u00f3ry si\u0119 znudzi w czasie tych kilku tygodni przed Bo\u017cym Narodzeniem. Zupe\u0142ne szale\u0144stwo panuje w hipermarketach, kt\u00f3re s\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnymi \u015bwi\u0105tyniami konsumpcji. \u015awi\u0119ta s\u0105 mierzone miar\u0105 zakup\u00f3w i prezent\u00f3w. Reklamy krzycz\u0105; je\u015bli kupisz to i tamto, twoje \u015bwi\u0119ta b\u0119d\u0105 udane! Najlepiej zr\u00f3b mega zakupy! Wtedy b\u0119d\u0105 wypasione \u015bwi\u0119ta. Tylko pow\u00f3d naszej \u015bwi\u0105tecznej rado\u015bci, Pan Jezus i pami\u0105tka Jego narodzin w Betlejem, zosta\u0142y odsuni\u0119te zupe\u0142nie na margines, albo w og\u00f3le wyrzucone. Wo\u0142amy za papie\u017cem Benedyktem XVI: Kochani wierni, musimy przywr\u00f3ci\u0107 prawdziwy sens Adwentu i Bo\u017cego Narodzenia!<\/p>\n\n\n\n Zr\u00f3bmy postanowienie, aby ten Adwent sp\u0119dzi\u0107 inaczej ani\u017celi chc\u0105 tego zmienne mody, kulty i fascynacje wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Wr\u00f3\u0107my do \u017ar\u00f3de\u0142 \u2013 do dawnego, zwi\u0105zanego z ojczyst\u0105 kultur\u0105, wed\u0142ug wskaza\u0144 Ko\u015bcio\u0142a rozumienia Adwentu.<\/p>\n\n\n\n Kazimierz O\u017c\u00f3g<\/p>\n\r\n